De energiefactuur uitgelegd: energie, nettarieven, capaciteitstarief, heffingen en btw

Een elektriciteitsfactuur bestaat uit veel meer dan de stroom zelf. Minder dan de helft gaat naar je leverancier; de rest zijn kosten voor het net en bijdragen aan de overheid. Wie weet welk deel waarvoor dient, weet ook waar besparen zin heeft — en waar niet.

De vier blokken van je factuur

Volgens CallMePower zag een gemiddelde Vlaamse elektriciteitsprijs er in september 2026 ongeveer zo uit, voor een gezin met 3.500 kWh per jaar en een digitale meter:

Alles samen kwam de gemiddelde prijs uit op ongeveer 41 cent per kWh, de goedkoopste contracten rond 36 cent. Alleen de eerste regel kun je zelf beïnvloeden door een ander contract te kiezen.

Energiekost: het deel van je leverancier

De energiekost bestaat uit een prijs per kWh en een vaste vergoeding per jaar. De kWh-prijs lag in september 2026 volgens CallMePower gemiddeld rond 20 cent, met contracten tussen ongeveer 15 en 25 cent. Bij een vast contract ligt die prijs vast, bij een variabel contract volgt hij de markt met wat vertraging, bij een dynamisch contract per uur of kwartier.

Heb je zonnepanelen, dan staat hier ook de injectievergoeding als vermindering. Dit is het deel waarop je bespaart door te vergelijken, zie Van energieleverancier veranderen.

Nettarieven en het capaciteitstarief

De nettarieven betalen het transport van stroom over het hoogspanningsnet van Elia en de verdeling via het distributienet van Fluvius. In Vlaanderen bestaat het distributiedeel sinds 2023 uit twee stukken:

• Capaciteitstarief: per kW gemiddelde maandpiek, met een minimum van 2,5 kW. Voor 2026 rekent de Vlaamse Nutsregulator met ongeveer 53,39 euro per kW per jaar zonder btw.
• Afnametarief: een kleiner bedrag per verbruikte kWh.
• Databeheer: een vast bedrag voor het uitlezen en beheren van je meterdata.

Een gezin met de Vlaamse gemiddelde piek van 4,24 kW betaalt zo rond 240 euro per jaar aan capaciteitstarief, btw inbegrepen. Hoe je dat verlaagt, lees je in Capaciteitstarief uitgelegd.

Heffingen, accijnzen en btw

• Bijzondere accijns: een federale belasting per kWh die in 2022 de oude federale bijdrage verving. Ze werkt met verbruiksschijven en werd de voorbije jaren aangepast.
• Energiefonds: een vaste jaarlijkse Vlaamse bijdrage per aansluiting, waarop geen btw geheven wordt.
• Openbaredienstverplichtingen: kosten zoals steun voor groene stroom en sociale maatregelen, grotendeels verrekend via de nettarieven.
• Btw: voor elektriciteit en gas voor gezinnen geldt een verlaagd tarief van 6 %.

Deze posten zijn voor iedereen gelijk, welke leverancier je ook kiest. Ze veranderen meestal één keer per jaar, op 1 januari, wanneer de nieuwe nettarieven en belastingen ingaan. Daardoor kan je factuur stijgen of dalen terwijl je contract en je verbruik gelijk blijven.

Op gas vind je een vergelijkbare opbouw terug: een energiekost bij de leverancier, nettarieven van Fluvius en Fluxys, accijnzen en 6 % btw. Voor gas bestaat er geen capaciteitstarief; daar betaal je het distributienet nog via een vaste term en een prijs per kWh.

Rekenvoorbeeld: 3.500 kWh per jaar

Aan de gemiddelde all-inprijs van ongeveer 41 cent per kWh betaalt een gezin met 3.500 kWh rond 1.430 euro per jaar. Verdeeld volgens de aandelen hierboven:

Wie overstapt naar een contract dat 5 cent per kWh goedkoper is, bespaart 3.500 × 0,05 = 175 euro plus btw, ongeveer 185 euro. Wie 500 kWh minder verbruikt, bespaart op de energie, het afnametarief, de accijns en de btw tegelijk. Wat je toestellen verbruiken, zie je bij Huishoudtoestellen.

Wie zijn piek met 1 kW verlaagt, bijvoorbeeld door de droogkast en de oven niet samen te laten draaien, bespaart daarnaast ongeveer 57 euro per jaar aan capaciteitstarief. Zo zie je dat de drie knoppen, contract, verbruik en piek, elk op een ander deel van de factuur werken.

Let op het verschil tussen voorschotfactuur en jaarafrekening: de maandelijkse voorschotten zijn een schatting, pas de jaarafrekening toont je echte verbruik en kosten. Pas je voorschot aan als je verbruik duidelijk verandert.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• CallMePower – kWh-prijs België september 2026
• Selectra – Belastingen op de energiefactuur 2026
• Vlaamse Nutsregulator – Capaciteitstarief
• Fluvius – Capaciteitstarief

Meer artikels