Net-billing krok po kroku

Net-billing zastąpił dawne opusty (net-metering) dla nowych instalacji fotowoltaicznych. Zamiast odbierać kilowatogodziny z sieci, prosument sprzedaje nadwyżki po cenie rynkowej, a pieniądze trafiają na wirtualne konto — depozyt prosumencki. Poniżej po kolei, jak to działa w 2026 roku.

Kogo dotyczy net-billing

Nowy system obejmuje prosumentów, którzy złożyli wniosek o przyłączenie mikroinstalacji po 31 marca 2022 roku. Rozliczenia w net-billingu ruszyły 1 lipca 2022 roku. Starsze instalacje zostały w systemie opustów, w którym część oddanej energii można odebrać z sieci bez opłat.

Prosument w net-billingu ma w praktyce dwa niezależne przepływy: energię, którą kupuje z sieci po zwykłej cenie, oraz energię, którą oddaje do sieci po cenie rynkowej. Oba są mierzone licznikiem dwukierunkowym.

Krok 1: wycena oddanej energii – RCEm albo RCE

Wartość energii wprowadzonej do sieci liczy się według ceny rynkowej publikowanej przez PSE. Są dwa warianty:

• RCEm — jedna średnia cena dla całego miesiąca. Rozliczają się w niej prosumenci, którzy zaczęli produkcję przed 1 lipca 2024 roku.
• RCE — cena zmienna w ciągu doby. Obowiązuje instalacje uruchomione od 1 lipca 2024 roku, a starsze mogą przejść na nią dobrowolnie. Do końca września 2025 roku RCE zmieniała się co godzinę, a od 1 października 2025 roku — co 15 minut, razem z przejściem giełdowego rynku dnia następnego na produkty kwadransowe.

Różnica ma znaczenie. W słoneczne południa, kiedy produkują wszystkie instalacje, cena rynkowa bywa bardzo niska, a zdarza się, że spada poniżej zera. Przy RCE energia oddana w tych godzinach jest więc warta niewiele. Zyskuje ten, kto potrafi oddawać energię rano i późnym popołudniem, na przykład dzięki panelom skierowanym na wschód i zachód albo magazynowi energii. Aktualne ceny godzinowe zobaczysz na stronie ceny prądu na giełdzie.

Przejście z RCEm na RCE jest nieodwracalne.

Krok 2: depozyt prosumencki

Wartość oddanej energii za dany miesiąc jest powiększana o współczynnik 1,23 i trafia w kolejnym miesiącu na depozyt prosumencki. Z depozytu pokrywa się rachunki za energię pobraną z sieci — ale tylko za część „energetyczną”, czyli za samą energię u sprzedawcy. Opłat dystrybucyjnych depozytem nie zapłacisz.

Każda kwota na depozycie jest ważna przez 12 miesięcy od przypisania. Środki wykorzystuje się w kolejności od najstarszych.

Krok 3: zwrot niewykorzystanych środków

Jeśli po 12 miesiącach coś zostanie, prosument dostaje zwrot, ale nie całości. Limit wynosi 20 % wartości energii wprowadzonej do sieci w miesiącu, z którego pochodzą środki. Dla prosumentów, którzy przeszli z RCEm na RCE, limit podniesiono do 30 %. Reszta przepada.

To oznacza, że net-billing nie jest pomyślany jako źródło dochodu. Instalacja przewymiarowana względem zużycia gromadzi środki, których nie da się w pełni wykorzystać.

Przykład: jeden letni miesiąc

Przyjmijmy, że w czerwcu instalacja oddała do sieci 500 kWh, a średnia ważona cena RCE w godzinach oddawania wyniosła 0,25 zł/kWh (to założenie do przykładu — rzeczywista wartość zależy od miesiąca i profilu produkcji).

• Wartość energii: 500 kWh × 0,25 zł = 125 zł.
• Po współczynniku 1,23: 125 zł × 1,23 = ok. 154 zł na depozyt w lipcu.
• W lipcu dom pobrał z sieci 200 kWh. Przy cenie energii ok. 0,6 zł/kWh brutto część energetyczna rachunku to ok. 120 zł — zostanie pokryta z depozytu.
• Na depozycie zostaje ok. 34 zł na kolejne miesiące, a opłaty dystrybucyjne za 200 kWh trzeba zapłacić normalnie.

Dla porównania: każda kilowatogodzina zużyta od razu w domu, bez przejścia przez sieć, oszczędza pełną cenę zakupu razem z dystrybucją — w 2026 roku to zwykle około 1 zł. Ta sama kilowatogodzina oddana do sieci w słoneczne południe jest warta kilkadziesiąt groszy albo mniej.

Jak poprawić opłacalność

• Zwiększ autokonsumpcję: uruchamiaj pralkę, zmywarkę i bojler w godzinach produkcji.
• Dobierz moc do zużycia, a nie do powierzchni dachu. Nadwyżki powyżej rocznego zapotrzebowania w dużej części przepadną.
• Rozważ magazyn energii — zwłaszcza przy rozliczeniu RCE, gdzie wieczorna energia jest warta więcej niż południowa.
• Sprawdź, czy przejście z RCEm na RCE ma sens — wyższy limit zwrotu kusi, ale decyzji nie da się cofnąć.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska deklaruje, że nie prowadzi prac nad zasadniczą zmianą modelu net-billingu. Warto jednak śledzić komunikaty, bo szczegóły systemu zmieniały się już kilka razy. Jeśli zastanawiasz się, jaka taryfa pasuje do domu z fotowoltaiką, przeczytaj też G11 czy G12.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Energa – Rozliczenia prosumentów w systemie net-billing
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska – Korzystne zmiany dla prosumentów wchodzą w życie
• PSE – RCE, rynkowa cena energii elektrycznej
• Gramwzielone.pl – Zmiana w rozliczeniach prosumentów od 30 września (RCE co 15 minut)
• Gramwzielone.pl – Rozliczenia prosumentów do zmiany? Ministerstwo zabrało głos

Inne poradniki